पुणे : भाड्याने घेतलेलं घर सोडताना घरमालक आणि भाडेकरू यांच्यात दुरुस्ती खर्चावरून वाद होण्याच्या घटना वाढताना दिसत आहेत. भिंतींना रंग देणे, नळ दुरुस्ती किंवा किरकोळ झीज यांसारख्या बाबींवरून अनेकदा घरमालक सुरक्षा ठेव (डिपॉझिट) मधून मोठी रक्कम कापतात. मात्र, कायद्यानुसार अशा प्रकारच्या अवाजवी मागण्यांना भाडेकरू विरोध करू शकतो.
तज्ज्ञांच्या मते, घराचा रोजच्या वापरामुळे होणारा नैसर्गिक झिजा-झिज (normal wear and tear) हा भाडेकरूच्या जबाबदारीत येत नाही. भिंतींचा रंग फिका पडणे, लहान डाग, किंवा नियमित वापरामुळे होणारी किरकोळ दुरुस्ती ही घरमालकानेच करायची असते. त्यामुळे अशा कारणांवरून डिपॉझिटमधून कपात करणे योग्य मानले जात नाही.
मात्र, भाडेकरूच्या निष्काळजीपणामुळे मोठे नुकसान झाले असल्यास परिस्थिती वेगळी असते. उदाहरणार्थ, भिंती तोडणे, दरवाजे-खिडक्या खराब करणे, फिटिंग्ज तोडणे किंवा घराच्या रचनेला हानी पोहोचवणे यासाठी भाडेकरू जबाबदार धरला जाऊ शकतो आणि घरमालक दुरुस्तीचा खर्च मागू शकतो.
Model Tenancy Act 2021 नुसार, भाडेकरू आणि घरमालक यांच्यात पारदर्शक करार असणे आवश्यक आहे. मालमत्ता ज्या स्थितीत घेतली होती, त्याच स्थितीत परत करणे अपेक्षित असले तरी त्यात ‘सामान्य झीज’चा अपवाद मान्य केला जातो. वाद निर्माण झाल्यास अंतिम निर्णय न्यायालयाकडून घेतला जाऊ शकतो.
कायद्याच्या दृष्टीने, पुराव्याशिवाय संपूर्ण सुरक्षा ठेव रोखून ठेवणे किंवा अवाजवी कपात करणे चुकीचे आहे. त्यामुळे भाडेकरूंनी घर घेताना आणि सोडताना छायाचित्रे, करारपत्र आणि स्थितीची नोंद ठेवणे आवश्यक ठरते.
एकूणच, भाडेकरू आणि घरमालक दोघांनीही आपले हक्क आणि जबाबदाऱ्या समजून घेतल्यास असे वाद टाळता येऊ शकतात. योग्य कागदपत्रे आणि स्पष्ट करार हीच या समस्येवर प्रभावी उपाययोजना ठरू शकते.
Editer sunil thorat
