‘प्रोजेक्ट गरुडा’ची इंडिया व आशिया बुक ऑफ रेकॉर्ड्समध्ये नोंद

हवेली, पुणे : एमआय टी आर्ट, डिझाईन अँन्ड टेक्नाँलाँजी युनिव्हर्सिटी च्या विद्यार्थ्यांनी भारतीय एरोस्पेस संशोधन क्षेत्रात ऐतिहासिक ठरणारी कामगिरी करत भारतातील सर्वात मोठे रेडिओ-कंट्रोल्ड (आरसी) इलेक्ट्रिक फिक्स्ड-विंग विमान यशस्वीरीत्या डिझाईन, विकसित आणि उड्डाण केले आहे. ‘टीम स्कायट्रेक’ ने विकसित केलेल्या या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पाला ‘प्रोजेक्ट गरुडा’ असे नाव देण्यात आले असून, या प्रकल्पाची ‘इंडिया बुक ऑफ रेकॉर्ड्स’ आणि ‘आशिया बुक ऑफ रेकॉर्ड्स’ मध्ये अधिकृत नोंद करण्यात आली आहे. पूर्णपणे विद्यार्थ्यांनी विकसित केलेल्या या विमानाने भारतातील सर्वाधिक वजनाचे तसेच सर्वात मोठ्या विंगस्पॅनचे आरसी इलेक्ट्रिक विमान म्हणून नवा विक्रम प्रस्थापित केला आहे.

विद्यापीठाच्या स्कूल ऑफ इंजिनिअरिंग अँड सायन्स अंतर्गत एरोस्पेस इंजिनिअरिंग विभागातील विद्यार्थ्यांनी हे विमान पूर्णपणे स्वतः विकसित केले आहे. ‘सेंटर फॉर रिसर्च, इनोव्हेशन अँड एंटरप्रेन्युअरशिप फॉर यंग अॅस्पिरंट्स’ (क्रिया) यांच्या माध्यमातून या प्रकल्पासाठी तब्बल ४८ लाख रुपयांचा निधी उपलब्ध करून देण्यात आला. या निधीच्या सहाय्याने विद्यार्थ्यांनी अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून विमानाची रचना, स्ट्रक्चरल फॅब्रिकेशन, एरोडायनॅमिक्स विश्लेषण, पिक्सहॉक फ्लाइट कंट्रोलर प्रणाली, आरटीके-जीपीएस आधारित नेव्हिगेशन, इलेक्ट्रिक प्रोपल्शन सिस्टीम, फ्लाइट टेस्टिंग, रिमोट पायलटिंग आणि स्ट्रक्चरल व्हॅलिडेशन ही सर्व कामे स्वतंत्रपणे पार पाडली.

९.२५ मीटर एवढा विशाल विंगस्पॅन आणि २६१ किलो वजन असलेले हे विमान भारतात तयार झालेले सर्वात मोठे आणि सर्वाधिक वजनाचे रेडिओ-कंट्रोल्ड इलेक्ट्रिक विमान ठरले आहे. या विमानामध्ये १०० व्होल्ट क्षमतेची लि-पो २२० एएच बॅटरी वापरण्यात आली असून, विमानाची कमाल गती ताशी ८० किलोमीटर इतकी आहे. हे विमान एका वेळी १०० किलोपर्यंत पेलोड वाहून नेण्यास सक्षम असून, त्याची उड्डाण क्षमता १० मिनिटांची आहे. टेक-ऑफसाठी सुमारे २०० मीटर धावपट्टीची आवश्यकता भासते, तर विमान १०० मीटर उंचीपर्यंत सुरक्षितरीत्या उड्डाण करू शकते.

या प्रकल्पाच्या प्रवासात विद्यार्थ्यांना अनेक तांत्रिक आणि कार्यात्मक अडचणींचा सामना करावा लागला. गेल्या जवळपास चार वर्षांच्या कालावधीत प्रोपल्शन सिस्टीममधील अडथळे, स्ट्रक्चरल डिझाईनमधील बदल, फ्लाइट कंट्रोलर ट्युनिंग, प्रतिकूल हवामान, धावपट्टीच्या मर्यादा आणि अपयशी चाचण्या अशा अनेक आव्हानांवर त्यांनी मात केली. २०२४ मध्ये झालेल्या प्रारंभीच्या चाचण्या अपयशी ठरल्यानंतरही विद्यार्थ्यांनी हार न मानता फ्लाइट डेटा विश्लेषण, नव्याने डिझाईन, एरोडायनॅमिक्स व्हॅलिडेशन आणि सिस्टिमॅटिक टेस्टिंगच्या माध्यमातून विमानामध्ये सातत्याने सुधारणा केल्या. अखेर ४ मे २०२६ रोजी धुळे येथील धावपट्टीवर या विमानाने यशस्वी टेक-ऑफ, नियंत्रित उड्डाण आणि सुरक्षित लँडिंग करत भारतीय विद्यार्थी-नेतृत्वाखालील एरोस्पेस संशोधनात नवा इतिहास घडविला.

‘इंडिया बुक ऑफ रेकॉर्ड्स’ आणि ‘आशिया बुक ऑफ रेकॉर्ड्स’ च्या अधिकाऱ्यांकडून विद्यापीठात आयोजित पत्रकार परिषदेत ‘प्रोजेक्ट गरुडा’ ला विक्रमाचे अधिकृत प्रमाणपत्र बहाल करण्यात आले. त्यामुळे अनुभवाधारित शिक्षण, प्रगत एरोस्पेस संशोधन आणि विद्यार्थी-केंद्रित नवोन्मेष यांचे उत्कृष्ट उदाहरण म्हणून या प्रकल्पाकडे पाहिले जात आहे.

या प्रकल्पाला विद्यापीठाचे कार्याध्यक्ष तथा प्र-कुलगुरू डाँ. मंगेश कराड, Dr. यांचे मार्गदर्शन लाभले. तसेच कुलगुरू डॉ. राजेश एस., प्रोव्होस्ट डॉ. सायली गणकर, प्र-कुलगुरू डॉ. रामचंद्र पुजेरी, डॉ. मोहित दुबे आणि डॉ. नचिकेत ठाकूर यांचे सहकार्य लाभले. अभियांत्रिकी विभागाचे अधिष्ठाता डॉ. सुदर्शन सानप, एरोस्पेस विभागप्रमुख डॉ. कमलेश कुलकर्णी, डॉ. सुनील डिंगरे तसेच ‘क्रिया‘ चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी डॉ. संतोष दराडे यांनी विद्यार्थ्यांना सातत्याने मार्गदर्शन केले.

या यशाबद्दल बोलताना प्रा. डॉ. मंगेश कराड म्हणाले, “प्रोजेक्ट गरुडा हे अनुभवाधारित आणि नवोन्मेषप्रधान शिक्षणाचे उत्कृष्ट उदाहरण आहे. विद्यार्थ्यांनी वर्गातील ज्ञानाचा वापर करून संशोधन, चिकाटी आणि संघभावनेच्या जोरावर राष्ट्रीय पातळीवरील एरोस्पेस क्षेत्रातील मोठी कामगिरी साध्य केली आहे. अशा प्रकल्पांमधून भारताचे भावी एरोस्पेस तज्ज्ञ आणि संशोधक घडतील, अशी आम्हाला आशा आहे.”

या प्रकल्पाला पद्मश्री पुरस्कार विजेत्या स्कायडायव्हर शितल महाजन तसेच थ्रस्ट ऐअरक्राफ्ट प्रा. लि. चे संचालक कँप्टन अमोल यादव यांचेही मार्गदर्शन आणि प्रोत्साहन लाभले. भविष्यात ‘टीम स्कायट्रेक’ या प्रकल्पाच्या माध्यमातून ई-व्हीटॉल इलेक्ट्रिक एअर टॅक्सी, स्वॉर्म-ड्रोन सिस्टीमसाठी मदरशिप प्लॅटफॉर्म तसेच संरक्षण आणि नागरी वापरासाठी प्रगत यूएव्ही संशोधन व्यासपीठ विकसित करण्याच्या दिशेने काम करणार असल्याची माहिती विद्यार्थ्यांनी दिली.

Editer sunil thorat